CZWARTKOWY WYROK TSUE DAJE NADZIEJĘ TZW. „ANEKSOWICZOM” NA NIEWAŻNOŚĆ CAŁEJ UMOWY

(sprawa C-246/25 (Hańczynek)

Trybunał Unijny w wyroku z 30 kwietnia 2026 r. stwierdził, że jeśli aneks przewalutowujący kredyt hipoteczny z PLN na walutę obcą zawierał nieuczciwe warunki, to skutkuje to przywróceniem pierwotnych warunków umowy kredytu, pod warunkiem należytego uwzględnienia skutecznej ochrony konsumenta i celu odstraszającego wobec przedsiębiorców.

Co to w praktyce oznacza? Mianowicie to, że po wyeliminowaniu mechanizmu indeksacji/denominacji z aneksu – dochodzi do jego nieważności a w konsekwencji do powrotu do umowy w pierwotnym brzmieniu, jeśli to będzie dla konsumenta korzystne i w odpowiedni sposób da mu ochronę a przedsiębiorcę zniechęci do dalszego nieuczciwego konstruowania zobowiązań.

Jest jedno ALE…..

Co zrobić, gdy powrót do pierwotnej umowy w PLN, oprocentowanej wg stawki WIBOR (znacznie wyższej i niż odpowiednia stawka dla waluty aneksu – LIBOR/EUROBOR) oznacza, że konsument ma niedopłatę (gdyż płacił w trakcie obowiązywania aneksu niższe raty niż te, które płaciłby, gdyby aneks nie obowiązywał) i dalsze raty będą dla niego znacznie wyższe?

Tu Trybunał nie dał jednoznacznej recepty. Orzeczenie otwiera jednak drogę do badania przez sądy treści pierwotnej umowy pod kątem legalności jej zapisów, co może doprowadzić do unieważnienia całej umowy, ale nie ma co do tego automatyzmu. Kwestią do zbadania pozostaje też tzw. nowacja zobowiązania.

Co dalej? Pożyjemy, zobaczymy. Najprawdopodobniej sądy będą przy pomocy biegłych ustalać, czy powrót do umowy jest korzystny dla konsumenta czy nie, a w przypadku odpowiedzi negatywnej – to do decyzji każdego sądu będzie należało, czy wspomniany wyrok daje wystarczającą i bezpośrednią podstawę do unieważnienia całego kontraktu.

Spory z bankami na kanwie aneksów należą do najbardziej skomplikowanych pod kątem piętrowej konstrukcji roszczeń i ich konsekwencji dla konsumentów. Wymagają szczegółowych wyliczeń dla każdej ewentualności oraz ułożenia roszczeń w sposób najlepiej zabezpieczających interesy konsumenta.