Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. znowelizowano standard określającego standard organizacyjny opieki okołoporodowej, który ma wejść w życie 7 maja 2026 r. Standard okołoporodowy to jeden z tych aktów prawnych, które realnie wpływają na życie pacjentów, personelu medycznego i sal sądowych.

Nowelizacja ta przede wszystkim ma zapewnić szerszy dostęp do łagodzenia bólu porodowego poprzez zobowiązanie szpitali do udostępnienia co najmniej jednej skutecznej metody farmakologicznej łagodzenia bólu i informowania o niej pacjentek. Jednocześnie wzmocniona została również rola położnych, które zyskają większe kompetencje w prowadzeniu ciąży fizjologicznej, a także rozszerzono zakres wizyt patronażowych po porodzie. Zwiększony został także katalog badań wykonywanych w ciąży, jak również wzmocniono obowiązek kontaktu „skóra do skóry” oraz wsparcia laktacyjnego.

Nowelizacja standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej ma bezpośredni wpływ na odpowiedzialność prawną podmiotów leczniczych. Standard, jako rozporządzenie Ministra Zdrowia, stanowi element obowiązującego porządku prawnego i należy go uwzględniać w procedurach, regulaminach organizacyjnych i praktyce klinicznej. Jako źródło prawa powszechnie obowiązującego wiąże wszystkie szpitale i poradnie, wyznaczając im minimalne warunki organizacyjne.

Choć standard nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej, w praktyce sądowej odgrywa kluczową rolę do oceny miernika należytej staranności podczas udzielania świadczeń medycznych. Biegli oraz sędziowie analizują, czy opieka została udzielona zgodnie z obowiązującym standardem. Jeżeli nie, może to być traktowane jako niedbalstwo organizacyjne, które może przesądzać o odpowiedzialności placówki. Standard uzupełnia więc regulacje dotyczące praw pacjenta, wpływając na odpowiedzialność cywilną, karną oraz zawodową, oraz stając się jednym z kluczowych dokumentów przy analizie odpowiedzialności w sprawach okołoporodowych.

Podczas prac nad rozporządzeniem w 2018 r. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej krytycznie wypowiedziało się o zamieszczaniu treści rekomendacji medycznych w przepisach rozporządzenia, wskazując, że rekomendacje te stale się zmieniają, nadążając za postępem wiedzy medycznej. Wskazano również, że standardy medyczne nie powinny być implementowane do przepisów prawa, lecz winny pozostać w formie zaleceń lub referencji, stanowiąc jedynie wskazówkę co do sposobu postepowania z pacjentem.

Nowelizacja standardu opieki okołoporodowej zaostrza wymagania wobec placówki, jednocześnie dając pacjentom więcej instrumentów umożliwiających dochodzenie swoich roszczeń, a także może prowadzić do wzrostu liczby spraw dotyczących naruszenia praw pacjenta, nawet w sytuacji, gdy nie doszło do klasycznego błędu medycznego. Tak szczegółowe określenie standardów organizacyjnych może doprowadzić do wykazania naruszenia rozporządzenia, mimo że postępowanie medyczne jako takie zostało przeprowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. W konsekwencji może to umożliwić dochodzenie roszczeń od lekarza, który leczył zgodnie z wiedzą medyczną. W praktyce będzie to oznaczało wzmocnienie znaczenia dokumentacji medycznej, wewnętrznych procedur oraz odpowiedniej organizacji całej placówki.

adw. Natalia Śledzińska
Kancelaria ETHICA